ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ටෙනසි ප්‍රාන්තයේ නෑෂ්විල් හි පිහිටි රිවර්බෙන්ඩ් අධි ආරක්ෂිත බන්ධනාගාරයේදී පසුගිය බදාදා රාත්‍රියේ අතිශය අද්භූත සහ පෙර නොවූ විරූ සිදුවීමක් වාර්තා විය. වසර 30කට පෙර සිදු කළ බිහිසුණු මිනීමැරුමකට වරදකාරිය වී මරණ දණ්ඩනය නියම වී සිටි ‍ කාන්තාව වන ක්‍රිස්ටා පයික්ට මාරාන්තික එන්නත් මාත්‍රා දෙකක් ශරීරගත කිරීමෙන් පසුව ද ඇය මිය නොගොස් ජීවත් වීම හේතුවෙන් ඇගේ මරණ දණ්ඩනය ක්‍රියාත්මක කිරීම තාවකාලිකව අත්හිටුවීමට ප්‍රාන්ත බලධාරීන්ට සිදු විය.

මෙම දෛවෝපගත සිදුවීමත් සමග බන්ධනාගාර බලධාරීන් විසින් වහාම ක්‍රියාවලිය නතර කර, සිහිසුන්ව සිටි 50 හැවිරිදි ක්‍රිස්ටා පයික්ව දැඩි වෛද්‍ය රැකවරණය සහ ප්‍රතිකාර සඳහා ගිලන් රථයකින් ආසන්නයේ පිහිටි රෝහලක් වෙත ඇතුළත් කිරීමට පියවර ගෙන තිබේ. නීති අංශ සහ මරණ දණ්ඩනය පිළිබඳ විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ නූතන අධිකරණ ඉතිහාසය තුළ මාරාන්තික එන්නත් මාත්‍රා දෙකක් ලබා දීමෙන් පසුව ද සිරකරුවකු ජීවිතය බේරාගත් පළමු සහ එකම සුවිශේෂී අවස්ථාව මෙය වන බවයි.

ප්‍රාන්ත බන්ධනාගාර ප්‍රොටෝකෝලයට අනුව බදාදා රාත්‍රි 20:00 ට පමණ ක්‍රිස්ටා පයික් මරණ මංචකයට රැගෙන ආ අතර එහිදී ඇයට අධික විෂ සහිත ‘පෙන්ටොබාර්බිටල්’ සිරින්ජර් දෙකක් එන්නත් කරනු ලැබීය. සාමාන්‍යයෙන් මෙම එන්නත ශරීරගත වී මිනිත්තු කිහිපයක් ඇතුළත ශ්වසන පද්ධතිය සහ හෘදයේ ක්‍රියාකාරිත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම නතර විය යුතු වුවද, පයික්ගේ ශරීරය ඊට වෙනස් ප්‍රතිචාරයක් දැක්වීය. මාධ්‍ය සාක්ෂිකරුවන් සහ ඇගේ නීතිඥවරුන් සඳහන් කරන්නේ එන්නත ලබා දී බොහෝ වේලාවක් ගතවන තුරුත් ඇගේ හදවත දිගින් දිගටම ස්පන්දනය වූ බවත්, ඇයගෙන් තදින් ගොරවන හඬක් ඇසුණු බවත්ය.

තත්ත්වය බරපතළ වෙමින් පවතින බව වටහාගත් පයික්ගේ නීතිඥ කණ්ඩායම, ඇය අනවශ්‍ය ලෙස වධහිංසාවට ලක්වන බව පවසමින් ටෙනසි ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය වෙත හදිසි නීතිමය ඉල්ලීමක් ඉදිරිපත් කළහ. ව්‍යවස්ථාවෙන් තහනම් කර ඇති "කුරිරු සහ අසාමාන්‍ය දඬුවම් පැමිණවීමේ" රීතිය උල්ලංඝනය වන බැවින් වහාම ඇගේ ශරීරයට ඇතුල් කර ඇති කැතීටර් ඉවත් කර පණ බේරාගැනීමේ වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබාදෙන ලෙස එහිදී ඉල්ලා සිටියේය. මේ සමගම ක්‍රියාවලිය අසාර්ථක වූ බව නිල වශයෙන් පිළිගත් බන්ධනාගාර නිලධාරීන් රාත්‍රි 8:53 ට පමණ සාක්ෂිකරුවන්ව පරිශ්‍රයෙන් ඉවත් කරමින් මරණ දණ්ඩනය නතර කිරීමට නියෝග කළේය.

මෙම අර්බුදකාරී තත්ත්වය හමුවේ ක්‍රිස්ටා පයික්ගේ නීතිඥයන් මාධ්‍ය වෙත ප්‍රකාශ කළේ, තමන් මීට පෙර අධිකරණය හමුවේ පෙන්වා දුන් වෛද්‍යමය ගැටලු ඒ අයුරින්ම සත්‍ය වී ඇති බවයි. පයික්ට පවතින කුඩා සහ දුර්වල ශිරා පද්ධතිය, ඇදුම රෝගය සහ ඇගේ ශරීරයේ රසායනික සංයුතිය හේතුවෙන් මෙම එන්නත නිසි පරිදි ක්‍රියාත්මක නොවීමේ අවදානමක් පවතින බව නීතිඥයන් කලින්ම අනතුරු අඟවා තිබුණි. ඉතා රහසිගත ක්‍රමවේද සහ නිසි ප්‍රමිතියකින් තොර රසායනික ද්‍රව්‍ය භාවිත කිරීම නිසා මෙවැනි දරුණු වෛද්‍යමය වැරදීම් සිදුවන බවට ඔවුහු ප්‍රාන්ත රජයට චෝදනා කරති.

මෙම ආන්දෝලනාත්මක සිදුවීමට පසුබිම් වූ අපරාධය සිදු වූයේ මීට වසර තිහකට පෙර, එනම් 1995 වසරේදීය. එවකට 18 හැවිරිදි වියේ පසු වූ ක්‍රිස්ටා පයික් සහ ඇගේ පෙම්වතා වූ ටැඩරිල් ෂිප්, රැකියා පුහුණු කඳවුරකදී මුණගැසුණු 19 හැවිරිදි කොලින් ස්ලෙමර් නමැති සිය සගයාව දරුණු ලෙස වධහිංසා පමුණුවා ඝාතනය කර තිබිණි.

ඝාතනය කරන ලද තරුණියගේ පපුවේ සාතන් ඇදහීමේ සලකුණක් වන ‘පෙන්ටග්‍රෑම්’ සලකුණක් කොටා තිබීම සහ ඇගේ හිස්කබලෙන් කොටසක් සිහිවටනයක් ලෙස ළඟ තබා ගැනීම නිසා එකල ඇමරිකාව පුරා දැඩි මාධ්‍ය උන්මාදයක් සහ කෝපයක් හට ගත්තේය.

දීර්ඝ නඩු විභාගයකින් පසු 1996 වසරේදී ක්‍රිස්ටා පයික් වැරදිකාරිය කරමින් ඇයට මරණ දණ්ඩනය නියම වූ අතර ඇය වසර 30ක් පුරා මරණීය සිර මැදිරියක පසුවූවාය. ඇගේ දඬුවම ක්‍රියාත්මක කිරීමට පැය කිහිපයකට පෙර, ඇය කුඩා කාලයේදී මුහුණ දුන් බිහිසුණු ලිංගික අපයෝජන, ස්ත්‍රී දූෂණ සහ ඇගේ දරුණු මානසික රෝගී තත්ත්වයන් (Bipolar Disorder / PTSD) සලකා බලා දඬුවම ලිහිල් කරන ලෙස නීතිඥයන් ඉල්ලා සිටියද, ටෙනසි ආණ්ඩුකාර බිල් ලී විසින් ඇගේ පොදු සමාවයැදීමේ ඉල්ලීම සහමුලින්ම ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබීය.

ඇමරිකානු අධිකරණ දත්තවලට අනුව, 1976 වසරේ සිට මේ දක්වා මුළු මහත් ඇමරිකාව තුළම මරණ දණ්ඩනය ක්‍රියාත්මක කර ඇත්තේ කාන්තාවන් 18 දෙනකුට පමණක් වන අතර එය සමස්ත දණ්ඩනවලින් 1% ක් තරම් අවම අගයකි. ක්‍රිස්ටා පයික් මෙම දඬුවමට ලක් වූයේ නම් ඇය වසර 200කට පසු ටෙනසි ප්‍රාන්තයේදී මරණ දණ්ඩනයට ලක්වන පළමු කාන්තාව බවට පත්වීමට නියමිතව තිබිණි.

මෙම පෙරළිකාරී සහ අසාර්ථක වූ මරණ දණ්ඩන ක්‍රියාවලියෙන් පසුව වහාම ක්‍රියාත්මක වූ ටෙනසි ආණ්ඩුකාර බිල් ලී නිල ප්‍රකාශයක් නිකුත් කරමින්, සිදුවූයේ කුමක්දැයි සෙවීමට "පුළුල් සහ ස්වාධීන විමර්ශනයක්" පවත්වන ලෙස නියෝග කර ඇත.

එමෙන්ම, මෙම වසරේ (2026) ඉදිරියට නියමිතව තිබූ අනෙකුත් සියලුම මරණ දණ්ඩනයන් ක්‍රියාත්මක කිරීම ද වහාම ක්‍රියාත්මක වන පරිදි අත්හිටුවීමට ආණ්ඩුකාරවරයා පියවර ගෙන තිබේ. මේ වන විට ක්‍රිස්ටා පයික් දැඩි වෛද්‍ය අධීක්ෂණය යටතේ පසුවන අතර, ඇගේ ඉදිරි නීතිමය තත්ත්වය කුමක්ද යන්න පිළිබඳව ප්‍රාන්ත නීති අංශ මෙතෙක් අවසන් තීරණයක් ප්‍රකාශයට පත් කර නොමැත.