පිරිමින් අතර අනාරක්ෂිත ලිංගික සබඳතා නිසා HIV ආසාදන ඉහළට
14 October 2026
පිරිමින් අතර අනාරක්ෂිත ලිංගික සබඳතා නිසා HIV ආසාදන ඉහළට
14 October 2026
මෙරට HIV ආසාදමෙරට HIV ආසාදන ඉහළ යාමට පිරිමින් අතර සිදුවන අනාරක්ෂිත ලිංගික සබඳතා ප්‍රධාන හේතුවක් වී ඇති බව ලිංගාශ්‍රිත රෝග පිළිබඳ විශේෂඥ වෛද්‍ය නිමාලි ජයසූරිය මහත්මිය පවසයි.
ඇය පෙන්වා දෙන්නේ වර්තමානයේ HIV ආසාදිත එක් කාන්තාවක් වාර්තා වන විට ආසාදිත පිරිමි පුද්ගලයන් හත්දෙනෙකු වාර්තා වන ප්‍රවණතාවක් දක්නට ලැබෙන බවයි.
අද (14) සෞඛ්‍ය හා ජනමාධ්‍ය අමාත්‍යාංශ ශ්‍රවණාගාරයේ පැවති විශේෂ මාධ්‍ය හමුවකට එක්වෙමින් ඇය මේ බව සඳහන් කළාය.
ලිංගික සෞඛ්‍ය හා HIV වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ වත්මන් ප්‍රවණතා, රෝග වැළැක්වීමේ ක්‍රමවේද සහ අනාගත නවෝත්පාදන පිළිබඳ මාධ්‍ය දැනුවත් කිරීම සඳහා මෙම හමුව සංවිධානය කර තිබිණි.
ශ්‍රී ලංකා ලිංගික සෞඛ්‍ය හා HIV වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රය පිළිබඳ විශේෂඥ වෛද්‍යවරුන්ගේ විද්‍යායතනයේ (SLCoSHH) සභාපතිනිය වන විශේෂඥ වෛද්‍ය නිමාලි ජයසූරිය මහත්මිය පෙන්වා දුන්නේ මෙරට HIV ආසාදන වැඩි වශයෙන් වාර්තා වන්නේ පිරිමින් අතර ලිංගික සබඳතා පවත්වන පුද්ගලයන් අතර බවයි.
එමෙන්ම, මත්ද්‍රව්‍ය එන්නත් කර ගැනීමේදී ද HIV ආසාදන වාර්තා වන බවත්, එය රෝග ව්‍යාප්තිය සම්බන්ධයෙන් අවධානය යොමු කළ යුතු අවදානම් තත්ත්වයක් බවත් ඇය සඳහන් කළාය.
2021න් පසු HIV ආසාදන ඉහළ යාමේ ප්‍රවණතාවක්
1986 වසරේදී මෙරට පළමු ඒඩ්ස් රෝගියා වාර්තා වීමෙන් පසු ලිංගාශ්‍රිත රෝග පාලනය සඳහා ජාතික ලිංගාශ්‍රිත රෝග සහ ඒඩ්ස් මර්දන ඒකකය සහ ශ්‍රී ලංකා ලිංගික සෞඛ්‍ය හා HIV වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රය පිළිබඳ විශේෂඥ වෛද්‍යවරුන්ගේ විද්‍යායතනය සැලකිය යුතු කාර්යභාරයක් ඉටු කර ඇති බව ද ඇය පැවසුවාය.
2021 වසර දක්වා රෝග පාලන කටයුතු සාර්ථකව සිදු වුවද, කොවිඩ් වසංගත තත්ත්වයත් සමඟ එම කටයුතුවල යම් පසුබෑමක් ඇති වූ බව ඇය පෙන්වා දුන්නාය.
2023 වසරේ සිට HIV ආසාදිතයන් වැඩි වශයෙන් වාර්තා වීමේ ප්‍රවණතාවක් පෙන්නුම් කළ බවත්, 2026 වසරේදී ද එම වැඩිවීම දක්නට ලැබෙන බවත් ඇය සඳහන් කළාය.
කොවිඩ් වසංගතයෙන් පසු අන්තර්ජාලයට ප්‍රවේශ වීමේ අවස්ථා ඉහළ යාම, ආර්ථික අර්බුදය, මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතය සහ මත්ද්‍රව්‍ය එන්නත් කර ගන්නා පුද්ගලයන්ගේ සංඛ්‍යාව ඉහළ යාම මෙම තත්ත්වයට බලපා ඇති සාධක ලෙස ඇය පෙන්වා දුන්නාය.
මුදල් මත පදනම් වූ ලිංගික සබඳතාවලදී ආරක්ෂිත ක්‍රමවේද අනුගමනය නොකිරීම ද HIV සහ අනෙකුත් ලිංගාශ්‍රිත රෝග ඉහළ යාමට හේතුවක් වී ඇති බව ඇය වැඩිදුරටත් පැවසුවාය.
උපදංශ රෝගීන්ගේ සංඛ්‍යාවත් ඉහළට (උපදංශය යනු බැක්ටීරියාවක් මඟින් බෝවන බරපතළ ලිංගාශ්‍රිත රෝගයකි)
මෙරට HIV ආසාදිතයන් වසරින් වසර වැඩි වෙමින් පවතින බවත්, කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයෙන් වැඩිම ආසාදිතයන් සංඛ්‍යාවක් වාර්තා වන බවත් විශේෂඥ වෛද්‍යවරිය සඳහන් කළාය.
එමෙන්ම, දිවයින පුරා සියලුම වයස් කාණ්ඩවල සහ විවිධ රැකියා ක්ෂේත්‍රවල නිරත පුද්ගලයන් අතරින් ආසාදිතයන් හඳුනාගන්නා බව ද ඇය පැවසුවාය.
2021 වසරට පෙර වසරකට උපදංශ රෝගීන් 80ත් 100ත් අතර සංඛ්‍යාවක් වාර්තා වූ නමුත්, මේ වනවිට වසරකට රෝගීන් 1,500ක් පමණ වාර්තා වන බව ඇය පෙන්වා දුන්නාය.
එමෙන්ම, 2026 වසරේදී හෙපටයිටිස් බී රෝගීන් සංඛ්‍යාව පසුගිය වසරට සාපේක්ෂව දෙගුණයක් දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති බවත්, 2025 වසරේදී හෙපටයිටිස් සී රෝගීන් සංඛ්‍යාව සිව් ගුණයකින් පමණ ඉහළ ගොස් ඇති බවත් ඇය සඳහන් කළාය.
HIV වැළැක්වීම සහ ආසාදිතයන්ට ප්‍රතිකාර ලබාදීම සඳහා ශ්‍රී ලංකාව තුළ නවීන ප්‍රතිකාර ක්‍රම පවතින බව ද විශේෂඥ වෛද්‍ය නිමාලි ජයසූරිය මහත්මිය පැවසුවාය.
අතුරු ආබාධ අවම වීම, භාවිත කළ යුතු ඖෂධ ප්‍රමාණය අඩු වීම සහ නොමිලේ ප්‍රතිකාර ලබාගැනීමට හැකි වීම එම ප්‍රතිකාර ක්‍රමවල ඇති වාසි ලෙස ඇය පෙන්වා දුන්නාය.
එමෙන්ම, HIV සහ අනෙකුත් ලිංගාශ්‍රිත රෝග වළක්වා ගැනීම සඳහා ජනතාව දැනුවත් කිරීමේ වැඩසටහන් ඇතුළු ක්‍රියාමාර්ග රැසක් ක්‍රියාත්මක වුවද, පවතින තත්ත්වය හමුවේ එම වැඩසටහන් තවදුරටත් ශක්තිමත් කිරීමේ අවශ්‍යතාවක් පවතින බව ද ඇය සඳහන් කළාය.
මේ අතර, ශ්‍රී ලංකා ලිංගික සෞඛ්‍ය හා HIV වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රය පිළිබඳ විශේෂඥ වෛද්‍යවරුන්ගේ විද්‍යායතනයේ 31 වැනි වාර්ෂික අධ්‍යයන සැසිවාරය සහ සමුළුව ඔක්තෝබර් 29 වැනිදා සිට 31 වැනිදා දක්වා කොළඹ පුද්ගලික හෝටලයේදී පැවැත්වීමට නියමිතය.
“Bridging to Tomorrow – Advancing Sexual Health and HIV Medicine through Collaboration and Innovation” යන තේමාව යටතේ පැවැත්වෙන මෙම සමුළුව ශ්‍රී ලංකා ලිංගික සෞඛ්‍ය හා HIV වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රය පිළිබඳ විශේෂඥ වෛද්‍යවරුන්ගේ විද්‍යායතනය සහ බ්‍රිතාන්‍ය HIV සංගමය එක්ව සංවිධානය කරයි.
එහි සමාරම්භක සැසිය ඔක්තෝබර් 29 වැනිදා සෞඛ්‍ය හා ජනමාධ්‍ය අමාත්‍ය වෛද්‍ය නලින්ද ජයතිස්ස මහතාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් පැවැත්වීමට නියමිත බව ද විශේෂඥ වෛද්‍ය නිමාලි ජයසූරිය මහත්මිය සඳහන් කළාය.
මෙම මාධ්‍ය හමුව සඳහා ශ්‍රී ලංකා ලිංගික සෞඛ්‍ය හා HIV වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රය පිළිබඳ විශේෂඥ වෛද්‍යවරුන්ගේ විද්‍යායතනය නියෝජනය කරමින් එහි සභාපතිනිය වන විශේෂඥ වෛද්‍ය නිමාලි ජයසූරිය මහත්මිය ඇතුළු විශේෂඥ වෛද්‍යවරුන් වන ප්‍රගීත් ප්‍රේමදාස සහ ලිලානි රාජපක්ෂ යන මහත්ම මහත්මීහු සහභාගී වූහ.න ඉහළ යාමට පිරිමින් අතර සිදුවන අනාරක්ෂිත ලිංගික සබඳතා ප්‍රධාන හේතුවක් වී ඇති බව ලිංගාශ්‍රිත රෝග පිළිබඳ විශේෂඥ වෛද්‍ය නිමාලි ජයසූරිය මහත්මිය පවසයි.
ඇය පෙන්වා දෙන්නේ වර්තමානයේ HIV ආසාදිත එක් කාන්තාවක් වාර්තා වන විට ආසාදිත පිරිමි පුද්ගලයන් හත්දෙනෙකු වාර්තා වන ප්‍රවණතාවක් දක්නට ලැබෙන බවයි.
අද (14) සෞඛ්‍ය හා ජනමාධ්‍ය අමාත්‍යාංශ ශ්‍රවණාගාරයේ පැවති විශේෂ මාධ්‍ය හමුවකට එක්වෙමින් ඇය මේ බව සඳහන් කළාය.
ලිංගික සෞඛ්‍ය හා HIV වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ වත්මන් ප්‍රවණතා, රෝග වැළැක්වීමේ ක්‍රමවේද සහ අනාගත නවෝත්පාදන පිළිබඳ මාධ්‍ය දැනුවත් කිරීම සඳහා මෙම හමුව සංවිධානය කර තිබිණි.
ශ්‍රී ලංකා ලිංගික සෞඛ්‍ය හා HIV වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රය පිළිබඳ විශේෂඥ වෛද්‍යවරුන්ගේ විද්‍යායතනයේ (SLCoSHH) සභාපතිනිය වන විශේෂඥ වෛද්‍ය නිමාලි ජයසූරිය මහත්මිය පෙන්වා දුන්නේ මෙරට HIV ආසාදන වැඩි වශයෙන් වාර්තා වන්නේ පිරිමින් අතර ලිංගික සබඳතා පවත්වන පුද්ගලයන් අතර බවයි.
එමෙන්ම, මත්ද්‍රව්‍ය එන්නත් කර ගැනීමේදී ද HIV ආසාදන වාර්තා වන බවත්, එය රෝග ව්‍යාප්තිය සම්බන්ධයෙන් අවධානය යොමු කළ යුතු අවදානම් තත්ත්වයක් බවත් ඇය සඳහන් කළාය.
1986 වසරේදී මෙරට පළමු ඒඩ්ස් රෝගියා වාර්තා වීමෙන් පසු ලිංගාශ්‍රිත රෝග පාලනය සඳහා ජාතික ලිංගාශ්‍රිත රෝග සහ ඒඩ්ස් මර්දන ඒකකය සහ ශ්‍රී ලංකා ලිංගික සෞඛ්‍ය හා HIV වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රය පිළිබඳ විශේෂඥ වෛද්‍යවරුන්ගේ විද්‍යායතනය සැලකිය යුතු කාර්යභාරයක් ඉටු කර ඇති බව ද ඇය පැවසුවාය.
2021 වසර දක්වා රෝග පාලන කටයුතු සාර්ථකව සිදු වුවද, කොවිඩ් වසංගත තත්ත්වයත් සමඟ එම කටයුතුවල යම් පසුබෑමක් ඇති වූ බව ඇය පෙන්වා දුන්නාය.
2023 වසරේ සිට HIV ආසාදිතයන් වැඩි වශයෙන් වාර්තා වීමේ ප්‍රවණතාවක් පෙන්නුම් කළ බවත්, 2026 වසරේදී ද එම වැඩිවීම දක්නට ලැබෙන බවත් ඇය සඳහන් කළාය.
කොවිඩ් වසංගතයෙන් පසු අන්තර්ජාලයට ප්‍රවේශ වීමේ අවස්ථා ඉහළ යාම, ආර්ථික අර්බුදය, මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතය සහ මත්ද්‍රව්‍ය එන්නත් කර ගන්නා පුද්ගලයන්ගේ සංඛ්‍යාව ඉහළ යාම මෙම තත්ත්වයට බලපා ඇති සාධක ලෙස ඇය පෙන්වා දුන්නාය.
මුදල් මත පදනම් වූ ලිංගික සබඳතාවලදී ආරක්ෂිත ක්‍රමවේද අනුගමනය නොකිරීම ද HIV සහ අනෙකුත් ලිංගාශ්‍රිත රෝග ඉහළ යාමට හේතුවක් වී ඇති බව ඇය වැඩිදුරටත් පැවසුවාය.
මෙරට HIV ආසාදිතයන් වසරින් වසර වැඩි වෙමින් පවතින බවත්, කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයෙන් වැඩිම ආසාදිතයන් සංඛ්‍යාවක් වාර්තා වන බවත් විශේෂඥ වෛද්‍යවරිය සඳහන් කළාය.
එමෙන්ම, දිවයින පුරා සියලුම වයස් කාණ්ඩවල සහ විවිධ රැකියා ක්ෂේත්‍රවල නිරත පුද්ගලයන් අතරින් ආසාදිතයන් හඳුනාගන්නා බව ද ඇය පැවසුවාය.
2021 වසරට පෙර වසරකට උපදංශ රෝගීන් 80ත් 100ත් අතර සංඛ්‍යාවක් වාර්තා වූ නමුත්, මේ වනවිට වසරකට රෝගීන් 1,500ක් පමණ වාර්තා වන බව ඇය පෙන්වා දුන්නාය.
එමෙන්ම, 2026 වසරේදී හෙපටයිටිස් බී රෝගීන් සංඛ්‍යාව පසුගිය වසරට සාපේක්ෂව දෙගුණයක් දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති බවත්, 2025 වසරේදී හෙපටයිටිස් සී රෝගීන් සංඛ්‍යාව සිව් ගුණයකින් පමණ ඉහළ ගොස් ඇති බවත් ඇය සඳහන් කළාය.
HIV වැළැක්වීම සහ ආසාදිතයන්ට ප්‍රතිකාර ලබාදීම සඳහා ශ්‍රී ලංකාව තුළ නවීන ප්‍රතිකාර ක්‍රම පවතින බව ද විශේෂඥ වෛද්‍ය නිමාලි ජයසූරිය මහත්මිය පැවසුවාය.
අතුරු ආබාධ අවම වීම, භාවිත කළ යුතු ඖෂධ ප්‍රමාණය අඩු වීම සහ නොමිලේ ප්‍රතිකාර ලබාගැනීමට හැකි වීම එම ප්‍රතිකාර ක්‍රමවල ඇති වාසි ලෙස ඇය පෙන්වා දුන්නාය.
එමෙන්ම, HIV සහ අනෙකුත් ලිංගාශ්‍රිත රෝග වළක්වා ගැනීම සඳහා ජනතාව දැනුවත් කිරීමේ වැඩසටහන් ඇතුළු ක්‍රියාමාර්ග රැසක් ක්‍රියාත්මක වුවද, පවතින තත්ත්වය හමුවේ එම වැඩසටහන් තවදුරටත් ශක්තිමත් කිරීමේ අවශ්‍යතාවක් පවතින බව ද ඇය සඳහන් කළාය.
මේ අතර, ශ්‍රී ලංකා ලිංගික සෞඛ්‍ය හා HIV වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රය පිළිබඳ විශේෂඥ වෛද්‍යවරුන්ගේ විද්‍යායතනයේ 31 වැනි වාර්ෂික අධ්‍යයන සැසිවාරය සහ සමුළුව ඔක්තෝබර් 29 වැනිදා සිට 31 වැනිදා දක්වා කොළඹ පුද්ගලික හෝටලයේදී පැවැත්වීමට නියමිතය.
“Bridging to Tomorrow – Advancing Sexual Health and HIV Medicine through Collaboration and Innovation” යන තේමාව යටතේ පැවැත්වෙන මෙම සමුළුව ශ්‍රී ලංකා ලිංගික සෞඛ්‍ය හා HIV වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රය පිළිබඳ විශේෂඥ වෛද්‍යවරුන්ගේ විද්‍යායතනය සහ බ්‍රිතාන්‍ය HIV සංගමය එක්ව සංවිධානය කරයි.
එහි සමාරම්භක සැසිය ඔක්තෝබර් 29 වැනිදා සෞඛ්‍ය හා ජනමාධ්‍ය අමාත්‍ය වෛද්‍ය නලින්ද ජයතිස්ස මහතාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් පැවැත්වීමට නියමිත බව ද විශේෂඥ වෛද්‍ය නිමාලි ජයසූරිය මහත්මිය සඳහන් කළාය.
මෙම මාධ්‍ය හමුව සඳහා ශ්‍රී ලංකා ලිංගික සෞඛ්‍ය හා HIV වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රය පිළිබඳ විශේෂඥ වෛද්‍යවරුන්ගේ විද්‍යායතනය නියෝජනය කරමින් එහි සභාපතිනිය වන විශේෂඥ වෛද්‍ය නිමාලි ජයසූරිය මහත්මිය ඇතුළු විශේෂඥ වෛද්‍යවරුන් වන ප්‍රගීත් ප්‍රේමදාස සහ ලිලානි රාජපක්ෂ යන මහත්ම මහත්මීහු සහභාගී වූහ.